Blogumuz

Aydınlatılmış onam, tıbbi müdahale öncesinde hastanın sağlık durumu, konulan tanı, tedavi türü, başarı şansı, süresi, işlemi gerçekleştirecek kişi, yer, zaman ve şekli, taşıdığı riskler ve yan etkiler, alternatif yöntemler ile tedavinin gerçekleştirilmemesi halinde karşılaşabileceği durumlar hakkında işlemi gerçekleştirecek hekim tarafından bilgilendirilip rızasının alınması anlamına gelir. Hasta üzerinde yapılacak tüm tıbbi müdahalelerden önce aydınlatılmış rıza alınması kaçınılmazdır.

Yargı kararlarına göre, hekimler aleyhine sonuçlanan adli vakaların büyük bir kısmının komplikasyon aydınlatmasındaki hatalardan kaynaklandığı görülmektedir. Hastaya yapılacak müdahale öncesi olası tüm komplikasyonlar hakkında detaylı bir aydınlatma yapılması gerekmektedir. Bu aydınlatma genel ve soyut ifadelerden ziyade, hasta tarafından anlaşılabilir, sade ve net bir şekilde açıklanmalıdır.

Aydınlatmanın bizzat işlemi yapacak hekim tarafından gerçekleştirilmesi önemlidir. Aydınlatma, önce sözlü olarak yapılır, ardından yazılı olarak kayıt altına alınır ve taraflarca imzalanır. Hekim, aydınlatma görevini bizzat yerine getiremediği durumlarda bu görevi bir başka hekime devredebilir, ancak bu durumda da aynı derecede sorumluluk taşınır. Aydınlatmanın başka bir yardımcı sağlık personeline veya hata bakıcısına devredilmesi kabul edilemez.

Aydınlatma, hastanın anlayabileceği bir dilde ve mümkünse tıbbi terimlerden arındırılarak sadeleştirilmiş bir şekilde gerçekleştirilmelidir. Müdahalenin muhatabı olan hastanın yaş, sosyal ve kültürel durumu gibi faktörler aydınlatmanın şeklini ve içeriğini etkiler.

Anayasanın 17. maddesi, Türk Medeni Kanunu 24. maddesi, Türk Tabipleri Birliği Hekimlik Meslek Etiği Kurallarının 21. ve 26. maddesi, Biyoloji ve Tıbbın Uygulanması Bakımından İnsan Hakları ve İnsan Haysiyetinin Korunması Sözleşmesi: İnsan Hakları ve Biyotıp Sözleşmesinin 5. maddesi ve devamı hükümleri, Hasta Hakları Yönetmeliğinin 8. maddesinin 2. fıkrası, 15. maddesi ve devamı ile 24. maddesi ve devamı hükümleri vs. kanuni mevzuat incelendiğinde iyi bir aydınlatılmış onamın, şu unsurları içermesi gerektiği anlaşılmaktadır;

*Hastanın mevcut sağlık durumunun ne olduğu ve hekim tarafından konulan tanı.

*Hekimin önerdiği tedavinin türü, başarı şansı ve süresi.

*Tedaviyi kimin, ne zaman, nerede ve nasıl gerçekleştireceği.

*Meydana gelebilecek olası riskler, komplikasyonlar varsa belirsizlikler.

*Alternatif olabilecek tedavi seçenekleri ile avantaj ve dezavantajları.

*Tedavinin geciktirilmesi veya reddedilmesi halinde karşılaşılabilecek tablo.

*Kullanılacak ilaçların olası yan etkileri.

*Tedavi sonrası hastanın takip etmesi gereken yaşam standartları.